Telefon. "Dzień dobry, komornik sądowy Nowak. Na pana koncie ciąży tytuł wykonawczy na kwotę 4 800 zł. Jeśli nie ureguluje pan dzisiaj, jutro zajmuję konto i wynagrodzenie." Może do tego dojść groźba: "Mam uprawnienia, żeby zająć majątek bez ostrzeżenia."
Wiele osób w tej chwili wchodzi w panikę i pyta: "Skąd mają mój numer? Czy naprawdę mogą to zrobić?" Odpowiedź na drugie pytanie brzmi: prawdziwy komornik tak nie działa. A jeśli dzwoniący brzmi właśnie tak jak powyżej - prawie na pewno jest oszustem.
Jak naprawdę działa egzekucja komornicza
Egzekucja komornicza w Polsce jest sformalizowaną procedurą sądową, regulowaną przede wszystkim przez Kodeks postępowania cywilnego. Kluczowy przepis to art. 776 KPC:
"Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy. Tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, chyba że ustawa stanowi inaczej."
(art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego)
Oznacza to, że zanim komornik w ogóle zrobi cokolwiek, musi istnieć prawomocny tytuł wykonawczy - zazwyczaj wyrok sądu z klauzulą wykonalności lub nakaz zapłaty. Nie ma egzekucji "z powietrza", bez wyroku sądowego.
Ponadto art. 797 § 1 KPC stanowi, że do wniosku o wszczęcie egzekucji dołącza się tytuł wykonawczy w formie dokumentu. Wierzyciel (firma, bank, pożyczkodawca) musi złożyć ten dokument fizycznie do kancelarii komornika.
Status komornika określa art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. 2018 poz. 771):
"Komornik jest organem władzy publicznej w zakresie wykonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym."
(art. 3 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych)
Jako organ władzy publicznej, komornik działa wyłącznie w zakresie uprawnień nadanych mu ustawą - zasada legalizmu z art. 7 Konstytucji RP. W katalogu czynności komornika nie ma "żądania zapłaty przez telefon". Komornik zajmuje konto bankowe, wynagrodzenie lub majątek - na podstawie dokumentów, nie rozmów telefonicznych.
Co komornik robi, zanim do ciebie dotrze
- Wierzyciel wygrywa sprawę w sądzie i uzyskuje tytuł wykonawczy.
- Wierzyciel składa wniosek egzekucyjny do komornika właściwego terytorialnie.
- Komornik wszczyna postępowanie i wysyła zawiadomienie o wszczęciu egzekucji - listem poleconym, na twój adres.
- Komornik podejmuje czynności egzekucyjne: zajmuje konto bankowe, wynagrodzenie, ruchomości.
Na żadnym etapie nie ma obowiązkowego "ostrzeżenia telefonicznego". Jeśli komornik faktycznie dzwoni, może to być próba kontaktu w konkretnej sprawie - ale nie jest to forma żądania zapłaty z konsekwencjami prawnymi.
Jak odróżnić prawdziwego komornika od oszusta
| Sygnał | Prawdziwy komornik | Fałszywy "komornik" |
|---|---|---|
| Forma kontaktu | Przede wszystkim pisma listowne; telefon tylko pomocniczo | Wyłącznie telefon, presja na natychmiastową wpłatę |
| Prośba o zapłatę | Nie prosi o przelew na numer konta podany przez telefon | Podaje numer konta do "szybkiej spłaty" |
| Znajomość sprawy | Może podać sygnaturę akt komorniczych i numer sprawy sądowej | Zna tylko kwotę, mało konkretów o sprawie |
| Weryfikacja | Można sprawdzić w Krajowym Rejestrze Komorników (komornik.pl) | Nie można zweryfikować lub dane nie istnieją |
| Presja czasowa | Egzekucja to procedura - nie "dzisiaj albo jutro" | "Musi pan uregulować dziś, bo jutro zajmę konto" |
A co z firmami windykacyjnymi?
Firma windykacyjna to nie komornik. Windykator nie ma uprawnień do zajmowania konta, wynagrodzenia ani majątku - te uprawnienia ma wyłącznie komornik sądowy na podstawie tytułu wykonawczego.
Windykacja pozasądowa w Polsce nie jest kompleksowo uregulowana - nie ma osobnej ustawy określającej zasady kontaktu telefonicznego z dłużnikiem. Projekt ustawy o działalności windykacyjnej był procedowany, ale na początku 2026 roku nie został jeszcze uchwalony. Oznacza to, że firmy windykacyjne mogą dzwonić, ale:
- Nie mogą nękać - uporczywe nękanie jest przestępstwem z art. 190a Kodeksu karnego
- Nie mogą wprowadzać w błąd co do swoich uprawnień - podawanie się za komornika to oszustwo
- Nie mogą przetwarzać twoich danych bez podstawy prawnej (RODO)
- Muszą dysponować twoją wierzytelnością - sprawdź, czy faktycznie ją kupili (mogą zażądać cesji wierzytelności)
Co zrobić gdy "komornik" zadzwonił
- Nie płać przez telefon. Żaden przelew na numer podany telefonicznie.
- Sprawdź w Krajowym Rejestrze Komorników na komornik.pl - czy taki komornik istnieje i przy którym sądzie działa.
- Zadzwoń do kancelarii komornika pod numer z rejestru - nie na numer, który dzwonił.
- Sprawdź swój adres korespondencyjny - czy dotarły pisma komornicze. Egzekucja bez zawiadomienia jest możliwa, ale jest ewenement, nie reguła.
- Jeśli to oszustwo - zgłoś na policję i do CERT Polska.
Pamiętaj, że legitymacja procesowa do żądania czegokolwiek od ciebie wymaga dokumentu. Głos w telefonie nie jest dokumentem. Więcej o tym, jak weryfikować dzwoniących podszywających się pod instytucje, znajdziesz w artykule o metodzie na policjanta i pracownika banku.
FAQ
Czy komornik może zająć konto bez wcześniejszego pisma do mnie?
Technicznie tak - zawiadomienie może dotrzeć po zajęciu. Ale zawsze poprzedza to wyrok sądu i wniosek wierzyciela. Możesz sprawdzić czy toczą się przeciwko tobie postępowania sądowe w Krajowym Rejestrze Długów lub przez e-sąd.
Firma windykacyjna dzwoni i mówi, że kupiła mój dług. Czy muszę płacić?
Masz prawo zażądać dokumentu potwierdzającego cesję wierzytelności - pisemnie, listem poleconym. Do czasu otrzymania dokumentu nie masz obowiązku płacenia nowej firmie. Sprawdź też, czy roszczenie nie jest przedawnione.
Podałem przez telefon dane karty "komornikowi" - co teraz?
To był oszust. Zadzwoń natychmiast do banku i zastrzeż kartę. Następnie zgłoś sprawę na policję. Szczegółowy plan działania znajdziesz w artykule o podaniu danych osobowych przez telefon.