Telefon. "Dzień dobry, urząd skarbowy w Warszawie, inspektor Wiśniewski. Mamy dla pana informację o nierozliczonej należności podatkowej za rok 2023 - kwota 3 400 zł z odsetkami. Jeśli nie ureguluje pan w ciągu 48 godzin, sprawa trafi do egzekucji." Albo wersja ZUS: "Wykryliśmy nieprawidłowości w składkach pana firmy - potrzebujemy pilnie zweryfikować dane, inaczej zablokujemy działalność."

Strach przed urzędem skarbowym i ZUS to powszechna reakcja - i przestępcy doskonale o tym wiedzą. Podszywanie się pod instytucje państwowe to jeden z wariantów vishingu, który szczególnie celuje w przedsiębiorców i samozatrudnionych.

Jak naprawdę kontaktują się urzędy skarbowe i ZUS

Urzędy państwowe w Polsce mają ustawowo określone formy komunikacji z podatnikami i ubezpieczonymi. Warto je znać, bo to najlepsza tarcza przed fałszywym "urzędnikiem".

Urząd skarbowy (Krajowa Administracja Skarbowa):

  • Oficjalna komunikacja odbywa się przede wszystkim przez korespondencję pisemną - listem poleconym lub przez system ePUAP/e-Urząd Skarbowy
  • Wezwania do złożenia wyjaśnień, korekty deklaracji czy zapłaty zaległości są doręczane na piśmie
  • Telefon może być używany jako uzupełniające narzędzie kontaktu - np. urzędnik może zadzwonić żeby umówić wizytę lub potwierdzić odbiór pisma - ale nigdy nie żąda zapłaty przez telefon
  • Egzekucja podatkowa wymaga formalnego tytułu wykonawczego i jest poprzedzona upomnieniem na piśmie

Podstawa prawna: zgodnie z art. 144 § 1 Ordynacji podatkowej (ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r., Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926 z późn. zm.):

"Organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy."

(art. 144 § 1 Ordynacji podatkowej)

ZUS:

  • ZUS komunikuje się przez korespondencję pisemną, portal PUE ZUS i ePUAP
  • Kontrole ZUS są zapowiadane pisemnym zawiadomieniem o wszczęciu kontroli (art. 89 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych)
  • ZUS nie żąda zapłaty zaległości przez telefon - do tego służą formalne decyzje administracyjne

Czego urząd skarbowy i ZUS nigdy nie robią przez telefon

  • Nie żądają natychmiastowej wpłaty "żeby uniknąć egzekucji"
  • Nie proszą o podanie numeru karty kredytowej ani danych do przelewu przez telefon
  • Nie grożą "zamknięciem firmy w ciągu 24 godzin" przez telefon bez uprzedniej korespondencji
  • Nie proszą o instalację oprogramowania ani dostęp zdalny do komputera
  • Nie wymagają "natychmiastowej weryfikacji danych osobowych" przez telefon

Jak w 5 minut zweryfikować czy to prawdziwy urzędnik

  1. Poproś o imię, nazwisko i numer służbowy. Prawdziwy urzędnik poda te dane bez problemu.
  2. Nie rozłączaj się - poproś o możliwość oddzwonienia. Powiedz: "Oddzwonię za chwilę na oficjalny numer urzędu." Fałszywy "urzędnik" zacznie tłumaczyć, dlaczego to niemożliwe.
  3. Znajdź oficjalny numer urzędu - podatki.gov.pl dla KAS/US, zus.pl dla ZUS. Zadzwoń pod ten numer i zapytaj, czy taka sprawa faktycznie istnieje.
  4. Sprawdź skrzynkę e-Urząd Skarbowy lub PUE ZUS. Jeśli jest zaległość lub prowadzone postępowanie - znajdziesz tam oficjalną korespondencję.
  5. Sprawdź ostatnio doręczone pisma. Egzekucja i kontrola zawsze są poprzedzone korespondencją pisemną.

Szczególna uwaga dla przedsiębiorców

Przedsiębiorcy są częstszym celem tego schematu z kilku powodów: wyższy potencjał finansowy, realna możliwość zaległości podatkowych lub składkowych, większy strach przed konsekwencjami. Fałszywy "inspektor KAS" może twierdzić że wie o konkretnych transakcjach lub kwotach - te dane mogą pochodzić z wycieków lub są wymyślone ale brzmią wiarygodnie.

Jeśli prowadzisz działalność - ustal z biurem rachunkowym procedurę weryfikacji kontaktów z urzędami. Żadna płatność podatkowa nie powinna iść bez potwierdzenia w oficjalnym systemie.

Co zrobić gdy to okazało się oszustwem

  • Zgłoś na policję - podszywanie się pod funkcjonariusza publicznego to przestępstwo z art. 227 Kodeksu karnego
  • Zgłoś do CERT Polska - incydent.cert.pl, szczególnie jeśli użyty był podrobiony numer urzędu (spoofing)
  • Poinformuj urząd - zarówno KAS jak i ZUS mają kanały do zgłaszania prób oszustw podszywających się pod ich instytucje; ostrzeżenia dla innych mogą być opublikowane na stronach urzędów

Mechanizm tego oszustwa jest identyczny jak w przypadku fałszywych policjantów i bankowców - różni się tylko "mundur". Więcej o ogólnym schemacie podszywania pod instytucje znajdziesz w artykule o metodzie na policjanta i pracownika banku.

FAQ

Urząd zadzwonił i podał mój PESEL - czy to znaczy że to prawdziwy urzędnik?

Nie. PESEL można kupić w ciemnej sieci lub uzyskać z wycieków danych. Znajomość PESEL nie weryfikuje tożsamości dzwoniącego. Jedyną pewną weryfikacją jest oddzwonienie na oficjalny numer urzędu.

Mam zaległości w urzędzie skarbowym - czy mogę ignorować taki telefon?

Możesz go zignorować jako niezweryfikowany kontakt i sprawdzić stan swoich należności samodzielnie w e-Urzędzie Skarbowym (podatki.gov.pl) lub u swojego księgowego. Prawdziwa zaległość znajdzie cię przez oficjalne kanały - nie zniknie przez nieodebranie telefonu.

Telefon był z numeru, który wygląda jak numer urzędu skarbowego - jak to możliwe?

To spoofing numeru telefonu - przestępcy mogą ustawić dowolny wyświetlany numer. Wyświetlany numer nie potwierdza tożsamości dzwoniącego.